Genesis 4

Heeft Eva haar eerste zonen al in het paradijs gekregen? Het lijkt er wel op. Hoe zou ze anders weten op welke manier haar zwangerschap na de zondeval verschilde met daarvoor (Gen 3:16). 

Maar ook hier geldt: wie zich focust op de tijdlijn en de wetenschappelijke haalbaarheid, mist de kern van wat de tekst wil zeggen.

Wat God eerder heeft aangekondigd, wordt hier werkelijkheid, maar niet als iets abstracts: de dood breekt door in het leven zelf, op een manier die Adam en Eva niet hadden kunnen vermoeden.

Er komen veel vragen boven bij het lezen van dit hoofdstuk. Wat was het dat ervoor zorgde dat God wel aandacht gaf aan het offer van Abel en niet aan dat van Kaïn? Hoe waren ze zich hier eigenlijk bewust van? Wat zorgde ervoor dat Kaïn zijn broer ging haten?

Misschien is dat ook in onze tijd nog altijd een groot vraagteken, waarom zijn sommige mensen extreem gewelddadig? Niet altijd is er een helder antwoord te geven. 

Hoewel de aarde nog zeer veel ruimte en mogelijkheden lijkt te bieden is er voor Kaïn geen plaats voor hen beiden. Met een smoes lokt hij Abel het veld in en slaat hem dood. Dit is geen ongeluk of dood door schuld, maar moord met voorbedachte rade. 

Dat is het gevolg van zonde die geen weerstand krijgt en in het eigen denken gerechtvaardigd wordt. Zowel Adam en Eva als Kaïn en Abel hebben Gods nabijheid ervaren. Het is precies de klacht over Gods straf: Kaïn vindt haar te zwaar en vreest dat hij voortaan buiten Gods nabijheid moet leven. Niet de daad zelf is ondragelijk, maar het idee om Gods nabijheid te moeten missen. 

Het zegt veel over Kaïns hart en geweten en toont al vroeg aan dat een leven in Gods nabijheid geen garantie is voor een godvruchtig leven. Wanneer we Kaïns lijn volgen tot zijn nakomeling Lamech, zien we hoe deze grote daad van onrecht zijn vrucht draagt in zijn kinderen en verdere generatie, met onrecht, geweld en onderdrukking tot gevolg. De zonde is onherroepelijk vervlochten met het menselijk bestaan en grijpt keihard om zich heen. Dit is de nieuwe realiteit van de mensheid. 

Gelukkig sluit dit pijnlijke hoofdstuk af met een voorzichtige positieve noot. Adam en Eva krijgen een nieuwe zoon, Set. Tegen de tijd dat zijn zoon Enos wordt geboren beginnen de mensen de naam van de Heer aan te roepen. De vraag die achterblijft is, wil God nog wel luisteren, wil God nog wel betrokken zijn bij zijn schepping? 

Reflectie vragen

1. Wat raakt of verontrust je het meest in de manier waarop de dood hier zijn intrede doet?

2. Welke vragen in dit hoofdstuk blijven voor jou onbeantwoord?

3. Wat betekent het voor jou dat mensen opnieuw de naam van de HEER aanroepen?

Lees ook: Genesis 5